Klærne har alltid hatt en særlig plass i den bergenske 17. mai-feiringen.
Bivttas Bergena 17 b. miessemánus
Bivttas lea álo leamaš erenoamáš sajis beregen 17. ja miessemearkumiidda. Dálki lea dávjá rievdi dáppe váriid ja giđđabeaivváža gaskkas. Danne sáhttá gárvodeapmi miessemánu 17. beaivvi leat sihke praktihkalaš dárbu ja oinnolaš mearka allaáiggi birra.
1800 logu loahpas lea 17. miessemánu beaivvi go gávpoga olbmot geavahedje eará biktasiid go daid maid geavahedje beaivválaččat: gávpoga nuorra nieiddain ledje fiidnát gárvvut, ja buot ivdnás paraplyat buot ivdnás ivnniin sáhtii maid leat dábálaš min geassebeaivvis. Duohta hearrát geavahedje áinnas gahpira ja readdogahpira (gehččet dan ja dii lehpet oahppan veaháš kulturhistorjjá). Dábálaš olbmuin lei álkit bivttas, muhto oktasaš lei ahte sis lei buoremus bivttas mii sis lei. Oktiibuot dát dagahii hárvenaš seaguhusa feasttas ja álbmotbeaivedáhpáhusas.
Ođđa biktasat Sombyii
Ollugiidda lei dát maiddái beaivi goas ođđa gárvvut viimmat sáhtte geavahuvvot. Dállodoaluin main lei unnán ruhta, lei 17. Dávjá lei dat áidna áigi jagis goas mánát ožžo juoidá mii lei ođas. Biktasat ledje danin deháleappot go čikŋabiktasat ja čábbudanlávddit; biktasiin ledje lohpádusat ávvudemiid, gullevašvuođa ja oinnolašvuođa birra. Soaitá ahte ii lean dušše álbmot mii ávvudii? Muhto maiddái juohkehačča dárbu váldit buoremusat mii sus lei ja čájehit iežas buoremus bealis?
Rundt 1900 begynte bunaden gradvis å gjøre seg gjeldende i byens 17. mai‑bilde. Mottakelsen var ytterst blandet. For noen ble den en måte å vise et politisk standpunkt for det norske i opposisjon mot unionen med Sverige. Mange av avisene så derimot med skepsis på det de oppfattet som nasjonalromantiske kostymer og kunstige uttrykk, særlig når de dukket opp i en urban sammenheng. Likevel fant bunaden sin plass, først i bygdelagenes opptog, siden i et stadig bredere lag av befolkningen.
Dán áiggi rájes lei maiddái sevdnjes bivttas borgárlaš 17. Miessemánu uniforbma.
Og ser vi på påkledningen utover i mellomkrigstiden og årene etter 2. verdenskrig kledde folk seg fremdeles i sin fineste stas til ære for dagen. Og om byens elite gjerne ikke alltid hadde helt like klær, var flosshatten alltid på plass.
Bunádiin sárii
Muhto máhcan fas stohpui. Dađistaga rievddai maiddái dán doahpaga mearkkašupmi. Maŋŋel go Ruoŧa uniuvdna nogai, de bohte ollu sisafárrejeaddjit Norgii, ja dat lei buorren Norgii. Hardangerduoddariid gohčodedje maid Norge nášunalduovdagiin ja geavahišgohte nášunaldovdaga stuorra osiin riikkas dan áiggi.
Bunádeami šaddu boahtá maiddái maŋŋel 2. soahti. Bunádat lei ovdal soađi sáhttán leat juoga mii lei amas dahje eahpedábálaš, muhto 1900-logus šattai dat oassin gávpoga ávvudemiin.
1990 logus gohčodedje dan representatiiva biktin, maiddái nuorra, iešbirgejeaddji Bergena dievdoolbmuide. Jahkečuođi molsuma áigge bunádak ii lean šat dušše árbbi symbola, muhto maiddái iešdovddu ja identitehta symbola - dulkojuvvon, digaštallojuvvon ja dávjá mediain ovdan buktojuvvon. Odne lea sihke dievdduide ja nissoniidda stánda gárvodit našunalbeaivvi gávtti.
Seammás lea maid 17. Miessemearkun ja prosesjonat bukte ođđa impulssaid. Sárat, kimonosat ja eará álbmotbiktasat leat dađis boahtán prosešuvdnii, bálddalaga bergenbunadearaiguin, arvvesgávttiin ja gummestevveliiguin. Bergena dovdomearka ávvudeamis dáidá leat juste dás: máhtus fátmmastit sihke allaáiggálaš ja árgabeaivválaš, árbevirolaš, riikkaidgaskasaš ja improviserejuvvon geavatlaš.
17. Bergen -gávttiin ii leat álo sáhka dušše mois. Sii leat čájehan sosiála erohusaid, našunála tendeanssaid, muhto maŋimuš jagiid maiddái viiddis etnalaš máŋggabealatvuođa. Dát lea dasto maid mearkan gávpogii mii ávvuda iežas vuogi mielde. Seaguhus dievddut čavges uniforpmain, sevdnjes dressain, ja eanet ivnnit, veahá stivreheamit. Ja juohke sajis lea doaivva čáppa 17. Miessemánnu lea dat mánnu goas mii sáhttit gárvodit ja ávvudit.
Bivttasrekrutteremat leat álo leamaš 17 oktavuođas. miessemánu. Dá leat moadde máinnus 1800-logus. Gáldu: Spesialsamlingene. Universitehtagirjerájus Bergenis.
Dá leat moadde eará máinnusfilbma 1950-logus. Bivttas fertii maid gávdnot, ja albma vuoddagat ledje bivnnuhat. Gáldu: Spesialsamlingene. Universitehtagirjerájus Bergenis.
