Nu go buot báikkálaš olbmot dihtet ja ođđa ássit ohppet, Bergenis leat iežas árbevierut ja rituválat álbmotbeaivvi ávvudeamis.
Nu go buot báikkálaš olbmot dihtet ja ođđa ássit ohppet, Bergenis leat iežas árbevierut ja rituválat álbmotbeaivvi ávvudeamis. Dat ii leat iešalddis erenoamáš – buot báikkiin leat iežaset bistevaš miessemánu 17. beaivvi oasit. Muhto Bergenis muhtin dáin leat gávpoga erenoamáš oasit, main leat ruohttasat guhkás 1800-logus.
Vaikko Bergen lei sádden máŋga dehálaš olbmá Eidsvoll Riksforsamlingenii (jurddaš dušše W. F. K. Christie, gii šattai min vuosttaš Stuoradiggepresideantan), gávpot lei vuođus konservatiivvalaš ja gonagasii oskkáldas. Dat ii danin lean vuosttaš ávvudit miessemánu 17. beaivvi. Vuosttaš geardde lei dieđusge 1826:s, go láhtinskuvlla oahppit rektor jaskes dohkkehemiin ávvudedje beaivvi Nygaardis. Muhto jagi maŋŋá mis lei almmolaš ávvudeapmi. Historjá muitala ahte beaivi álggii kanovnnabávkahusain – ja nu dat dahká ain.
Rákehttit sáddejuvvojedje maid dalle nu go dál, muhto dalle Fløyenis. Ráidu ii vuolggán ovdal eahket ja lei dieđusge veaháš eanet improviserejuvvon go dálá ráidu, muhto dađistaga dat oaččui hámi ja ortnega. Jagi 1848 gullat ráiddu birra sihke dii. 5 (iđđes!) ja eahketbeaivvi. Dalle gávpot lei maid ožžon miessemánu 17. beaivvi dahje ávvulávdegotti. Dat dáhpáhuvai ovddit jagi, 1847:s, go muhtin olbmot ledje lohpidan doarjut Vuođđoláhkanbeaivvi ávvudeami ja oaččo easkka bargun háhkat eanet ruđa.
Bargu mii ii leat dovdameahttun ovttage miessemánu 17. beaivvi lávdegoddái dan rájes.
Jagi 1847 ruđat geavahuvvojedje earret eará iešguđet álbmotávvui, ja muhtin dáin leat mis ain Bergena «søttendes» beaivvis: sukkangilvu ja goargŋunstávrrat. 15-mehtera goargŋunstávrrat vuoidaluvvojedje dávjá ruonássáibbuin vai ii livčče menddo álki beassat bajás ja viežžat vuoitosa, ja goargŋunstroppaid geavaheapmi gildojuvvui maid árrat.
Sukkangilvu – kapproning, nu go dat gohčoduvvui ja nu go dálá lávdegoddi ain gohčoda – lei Store Lungegårdsvann jávrris (moadde spiehkastagaiguin) gitta jagi 1951 rádjai, go gilvu sirdojuvvui Vågenii. Moadde jagi 1900-logu álggus sukkangilvu lei eret prográmmas, ja dálá áigge lea muhtumin leamaš váttisvuohta oažžut doarvái fatnasiid ja sukkenjoavkkuid čađahit gilvvu. Muhto miessemánu 17. beaivvi lávdegoddi dahká buoremusa doalahit árbevieruid.
Rákehttit leat namahuvvon, ja dat leat measta buot jagi leamaš bistevaš oassin. Sihke Fløyen, Lungegårdsvannet ja Sverresborg leat leamaš «sáddenbáikin». Fakkeltoget birra maid gullat árrat, vaikko dat ii orron leat buot bistevaš oasiid gaskkas. Muhto dál dat lea guhkes áiggi leamaš ávvudovddu loahpaheapmi, maid čuvvot rákehttit.
Ja dasto ráiddut. Nu go Bergenis gohčodit – earret mánáidráiddu mii Bergenis álggii Gutternes Flagtog namain 1877:s. Ja Flaggtoget gohčoduvvo dat ain. Das lea iežas historjá, sihke lávvardatkorps ja sotnabeaivekorps dahje buekorps mielde ja almmá daiguin, dađistaga nieidažiiguin ja maid leavggaiguin vuosttaš pennánaid sajis. Ovttageardán ruoksat, vilges ja alit – nu garve vuosttaš jagiid riiddu unionaleavgga dahje čielga Norgga leavgga birra.
Ovdal 1877 lei dábálaččat dušše okta ráidu miessemánu 17. beaivvi: Váldoráidu, mas ovdal lei guhkit ja eará reita go dál, Skansenis Klosteret bokte Engenii. Leavgaráidu manai máŋga jagi Váldoráiddu mielde, muhto oaččui 1914:s iežas reitta. Iđitráiddu birra, nu go namahuvvon, lei hui árrat vádjolan Bergena čađa 1848:s, muhto dat ii šaddan bistevaš oassin.
Ii leat álki dadjat goas Iđitráidu duođaid álggii, muhto 1892:s boahtá ođđa poasta prográmmii (Bergenis leat leamaš prentejuvvon miessemánu 17. beaivvi prográmmat jagi 1877 rájes): Bergen Brigades Musikkorps manai dii. 08.00 Nygårdsparkenis Vetrlidsallmenningii. Jagi maŋŋá dat manai dii. 07.15 Skansenis Nygårdsparkenii, ja máŋga gávpoga ássi manne mielde. Muhto easkka jagi 1911 prográmmas geavahuvvui Morgenprocession namahus.
Máŋga galledit ja ođđa ássit oaivvildit ahte Váldoráidu šaddá menddo karneválan, muhto maid dán «karneválas» leat árbevierut. Historjá oaivvilda ahte álgu gávdno jođiheaddji John Lund ja su Ávvulávdegotti luhtte. Álbmot galggai muituhuvvot Norgga historjjá stuorra dáhpáhusaid ja rábis namaid birra, ja nu bidjojuvvui vuođđu iešguđet ráidui, oasiide ja govvadáhpáhusaide.
John Lund, juo. Vaikko Bergen oaččui vuosttaš miessemánu 17. beaivvi lávdegotti 1847:s, dat ii mearkkaš ahte mis leat leamaš lávdegottit ovttatmanos dan rájes. Muhtumin dat manai priváhta álggagaiguin, muhto 1859:s mis lei beaktilis ávvulávdegotti jođiheaddji, Bjørnstjerne Bjørnson, gii dalle lei Bergena teáhterjođiheaddji. (Dáppe son maid čálii «Ja, vi elsker» vuosttaš hámi, ale vajálduhte dan.) Son attii áššiide fámu ja dahkkii nana vuosttaš sága miessemánu 17. beaivvi, muhto dasto manai ruovttoluotta váldogávpogii.
Dasto organiseret ávvudeapmi manai mo dat manai gitta 1876 rádjai, go hui bergenalaš ja ávvuolmmoš John Lund válljejuvvui ođđa miessemánu 17. beaivvi lávdegotti jođiheaddjin. Ja son lei dan – earret moadde jagi Stuoradikkis – gitta jápmimis rádjai 1913:s. Son galgá leat dearvvaheaddji juohke miessemánu 17. beaivvi sániiguin «Atter er Dagen oprunden!», dearvuohta maid lávdegottit leat doalahan dan rájes.